جوجوتسو کایسن — چرا این انیمه ارزش دیده‌شدن داره، حتی اگه کامل نباشه

اول از چیزی بگم که کمتر گفته می‌شه: قدرت لحظه‌ها. بله، داستان جوجوتسو ریتم ناهمواری داره. بله، یه جاهایی گیج‌کننده می‌شه. بله، شخصیت‌هایی که دوستشون داری گاهی بی‌دلیل کنار گذاشته می‌شن. این‌ها رو قبول دارم و نقدهای منفی رو هم می‌خونم. ولی جوجوتسو یه ویژگی داره که کمتر انیمه‌ای داره: صحنه‌هاش مستقل از داستان کار می‌کنن. لازم نیست کل ماجرا رو بدونی تا یه صحنه برات کار کنه. یه ادیت سه‌دقیقه‌ای از مبارزه‌ی گوجو و توji، یا از قتل‌عام خاندان زنین توسط مکی، بدون هیچ توضیحی می‌تونه آدم رو میخ‌کوب کنه.

MAPPA تو این زمینه سنگ تموم گذاشته. از لحظه‌ای که گوجو توی فصل اول چشم‌بندش رو برمی‌داره تا هرج‌ومرج و فضای خفقان‌آور شیبویا توی فصل دوم، کیفیت انیمیشن همیشه در سطح بالایی بوده. فصل سوم هم صحنه‌ی مکی تو خاندان زنین — تصویر سیاه‌وسفید که فقط رنگ خون توش حفظ شده — از نظر خشونت‌پردازی و زیبایی‌شناسی تصویری واقعا دیدنیه. موسیقی و صداگذاری هم خوبه؛ حس انرژی و اون فضای آروم و مرموز «قلمرو»ها خوب از آب دراومده.

مشکل اصلی داستان‌گویی‌ست. بزرگ‌ترین ایراد این انیمه ریتم ناهموارشه. توی فصل سوم، یه قسمت کامل صرف می‌شه به این که تنگن مثل یه سمینار قوانین «بازی مرگ و زندگی» رو توضیح بده — واقعا خواب‌آور می‌شه. بعدش قسمت بعدی با سرعت برق‌آسا کل خاندان زنین رو قتل‌عام می‌کنه و آدم فرصت نمی‌کنه هضمش کنه. این ضربان‌های نامنظم تو کل سری جریان داره.

همه‌چیز حول گوجو می‌چرخه — چه خوب چه بد. گوجو واقعا جذابه؛ اون‌قدر قوی که تقریبا شکست‌ناپذیره، ولی یه پوزخند و بی‌خیالی خاصی داره. ولی مشکل اینجاست که کل دنیای جوجوتسو حول محور یه نفر می‌چرخه. هدف دشمن اصلی مهر و موم کردن اونه، بزرگان جادو ازش می‌ترسن، و حتی حس امنیت شاگردهاش به وجود اون بنده. وقتی گوجو از معادله حذف می‌شه، داستان یه لحظه کمر خم می‌کنه و بعدش سعی می‌کنه با معرفی شخصیت‌های جدید و کشتن شخصیت‌های قدیمی جای خالیش رو پر کنه، ولی هیچ‌کدوم واقعا به پای اون نمی‌رسن.

یوجی ایتادوری، مشکل بزرگ‌تر. یوجی قرار بوده یه نوجوان معمولی باشه که یهو وارد دنیای جادو می‌شه، ولی از یه جایی به بعد تبدیل می‌شه به یه تماشاچی توی داستان خودش. تو فصل دوم و سوم بیشتر وقتا فقط داره می‌دوه و ناله می‌کنه در حالی که بقیه شخصیت‌ها — مکی، توجی، نانامی — دارن داستان رو پیش می‌برن.

سیستم جادو بیش‌ازحد پیچیده شده. هر فصل یه مشت قانون و اصطلاح جدید وارد داستان می‌شه بدون این‌که قبلی‌ها درست جا بیفتن.
سیستم در ظاهر پیچیده و باحاله، ولی وقتی دقیق‌تر نگاه می‌کنی می‌بینی خیلی جاهاش قانون خاصی نداره و هر وقت نویسنده گیر می‌کنه یه قانون جدید اختراع می‌کنه.

ولی چرا با وجود همه این‌ها، هنوز ارزش دیدن داره؟ چون جوجوتسو یه اثر «حسیه» نه یه اثر «فکری». اگه دنبال یه داستان منسجم با شخصیت‌پردازی عمیق و منطق بی‌نقص هستی، جوجوتسو انتخاب درستی نیست. ولی اگه دنبال این هستی که یه سری صحنه‌ی نفس‌گیر ببینی که هفته‌ها تو ذهنت بمونه، جوجوتسو تو این کار بی‌رقیبه.

و اینجاست که ادیت‌ها وارد می‌شن. جوجوتسو این‌قدر ادیت‌پذیره که خودش یه پدیده شده. صحنه‌هاش «لحظه‌محور» هستن — یعنی لازم نیست کل داستان رو بدونی تا یه صحنه برات کار کنه. یه ادیت خوب از مبارزه‌ی گوجو و سوکونا، یا از لحظه‌ی نانامی، بدون هیچ توضیحی می‌تونه آدم رو میخ‌کوب کنه. و همین باعث می‌شه جوجوتسو نه فقط تو انیمه، بلکه تو ادیت‌ها هم زنده بمونه.

جمع‌بندی: جوجوتسو کایسن یه انیمه‌ی ناقصه که خودش می‌دونه ناقصه. داستانش لنگ می‌زنه، ریتمش ناهمواره، و شخصیت‌هاش گاهی قربانی می‌شن. ولی لحظه‌هاش — همون لحظه‌هایی که تو ادیت‌ها می‌بینی و بارها نگاه می‌کنی — یه حس خالص دارن که کمتر انیمه‌ای می‌تونه منتقل کنه. و همین حس، ارزش دیده‌شدن رو داره.